Column Trouw 10 augustus 2000
Ik maak bezwaar tegen het in alle media gewoon geworden woord ‘junk’ voor verslaafde. Junk
betekent ‘rotzooi, schroot’, to junk is ‘dumpen, weggooien’. Ooit was junk een soort geheimtaal
onder gebruikers om het echte woord, heroïne, niet te hoeven noemen, zoals grass of weed dat
was voor marihuana. Later heette zo’n verslaafde ‘junkie’, namelijk iemand die zich richt op
junk, op die troep. Nu lijkt het of het Nederlands junkie als verkleinwoord ziet en - de tijd van
spelen is zeker voorbij - de verslaafde aanspreekt als volwassene: junk. Waarmee hij gelijk is
gesteld aan rommel, oud vuil. Dumpen die handel dus, het woord zegt het immers. Maar waar?
Aan burgemeester Patijn hebben we een leukerd voor het antwoord op zo’n vraag. Een man die
niet meer serieus te nemen is sinds hij er een persoonlijke prestigekwestie maakte om aan de
stadsgrens een groots openluchtbordeel te realiseren, speciaal voor zieke meisjes. Bij de
opening voorspelde ik dat het zou mislukken, wat overigens voor een stadsbewoner die wel
eens een praatje maakt met verslaafden geen opzienbarende prestatie was. Inmiddels zijn we
vier jaar, talloze verspilde gemeenschapsmiljoenen en vele dode meisjes verder en Patijns
bordeel blijkt zo mislukt als maar kan. Het is een kermis voor buitenlandse hoeren en
omgebouwde mannen zonder verblijfsvergunning, waar geen enkele controle op uitgeoefend
wordt want ‘dat zou daar zulke spanningen geven’, laat staan dat ze het land uitgezet worden.
Geen politicus die ernaar kraait. In het begin, toen de plaatselijke heroïnehoertjes weigerden
zich naar dat getto te begeven, werden busjes ingezet, maar omdat die steeds vrijwel leeg
bleven werd de lijndienst opgeheven. Nu zijn de busjes weer terug! Sinds maandag rijden ze
verslaafden naar spuitruimten en dergelijke in andere wijken, vanwege de actie ‘Kleenext’
waarmee de politie het ‘noodgebied’ van Amsterdamse Wallen en omstreken ‘schoonveegt’.
Behalve dat de fabrikant van Kleenex tissues goede kans maakt in een rechtszaak voor
schadevergoeding wegens bekladding van zijn naam, geeft het woord schoonvegen de visie op
verslaafden nog eens weer: rotzooi, de bezem erover.
De brieven die Patijn liet sturen naar buurtbewoners kosten gauw tienduizend gulden aan
handelingen, porto en papier, (smijten met gemeenschapsgeld zijn we hier gewend). Daarin de
gotspe om op te roepen geen koffie etcetera aan verslaafden te geven. Alsof dat op grote
schaal gebeurde. De meeste mensen gingen ze toch al voorbij. Maar hieruit spreekt alweer:
rommel moet weg, moet niet in leven gehouden worden.
Echt gif zit in deze zinnen: ‘We hebben met de overlast een gemeenschappelijk probleem, dus
we moeten het met z’n allen aanpakken. Gemeente en politie beschikken over beperkte
middelen om een leefbare situatie te creëren’. De laffe politicus die er zelf een puinhoop van
maakt, burgers jaren machteloos laat lijden onder diefstal, geweld, vervuiling, rondslingerende
spuiten wat niet al, en dan de verantwoordelijkheid bij de burger legt: ‘met z’n allen’.
En: Bewoners moeten ‘junks vriendelijk doch dringend verzoeken elders te gaan gebruiken’.
Waar ligt dat elders ook alweer? Hoe vaak hebben we dit al niet meegemaakt? ‘Troep’ die van
de ene buurt naar de andere wordt geveegd. Symptoombestrijding. De ondernemer die meende
dat het voornamelijk nouveau riche is die klaagt, die zich net in duur opgeknapte panden
genesteld heeft, heeft waarschijnlijk gelijk. In mijn buurt, niet ver er vandaan, heeft niemand zo’n
brief gekregen. Dit is zo’n buurt die de afgelopen jaren diverse namen kreeg: probleem- of
probleemcumulatiebuurt, achterstandswijk, en tegenwoordig heel fraai ‘aandachtswijk’. Last van
aandacht van yuppen hebben we niet, en dus ook niet van Patijns acties tegen onze
verslaafden. Wij mogen de junkies die hij weg laat vegen in onze richting dus gewoon koffie
geven.