Column Trouw 17 augustus 2000

  

Vorige week vergiste ik me: Amsterdams centrum wordt niet van junkies
schoongeveegd vanwege luxe huiseigenaren, het gaat gewoon om de Sail die dit
weekend begint. De stad moet eventjes haar imago oppoetsen voor de
buitenlandse gasten, speciaal voor de pers, anders wordt er weer zo
onhebbelijk over drugs/drogue/Drogen geschreven. Meer dan af en toe een
cosmetische slag in de lucht slaan helpt niet, sinds het woord gedogen zo'n
hoge vlucht nam. Een andere schoonheidsoperatie die de gemeente nastreeft is
het verwijderen van de paaltjes die stoepen tegen auto's beschermen. Terwijl
die paaltjes juist zo veilig zijn, daar kun je als fietser tussenschieten
als een auto je klem dreigt te rijden. Na een paar van zulke ervaringen ben
je dankbaar dat er paaltjes bestaan. Nu zijn er dus experimenteerstraten,
met mooie nieuwe brede trottoirs, zonder paaltjes. Elke auto die het zou
wagen daarop te rijden of staan, zou meteen bekeurd worden. Weer zo'n
mislukt plan: steeds staan die stoepen ongestraft vol blik. Wel heeft de
gemeente de oorlog aan de fietsers verklaard: binnenkort gaat iedereen die z
'n hand niet uitsteekt, door rood rijdt, 's avonds geen verlichting voert
etcetera direct op de bon. Ook is er een steeds actiever
fietsenverwijderingsbeleid. Wordt een plein opgeknapt, dan is het verder
verboden daar nog fietsen neer te zetten. Wat zou het mooi zijn als dat eens
grootscheeps met auto's zou gebeuren. Hoe fraai zouden autoloze grachten
ogen! Nederland lijkt op een ontwikkelingsland vergeleken bij antieke
buitenlandse steden, die meestal wèl een compleet autovrij centrum hebben.
Ons land waar de afstanden zoveel korter zijn, dat zo barst van verbindingen
en weggetjes, daar is de verharde automobilist te beroerd om een beetje te
lopen of fietsen: veertig procent van alle autoverplaatsingen is korter dan
vijf kilometer. Toch blijft het beleid erop gericht om auto's zoveel
mogelijk toegang te geven tot oude binnensteden, ondanks mislukte
schijnbewegingen als de aanleg van een transferium aan de rand van de stad.
Autobezitters willen liever hartje stad drie kwartier in de file staan voor
een plaatsje in de parkeergarage. Of rondjes rijden. Dan zie je ze geërgerd
uit hun raampjes loeren naar die ene parkeerplaats die net vrij komt, maar
door een andere rondjesrijder ingepikt wordt. Nog een paar rondjes tuffen
dan. Zo is de stad constant vol voornamelijk zinloze files van luiaards.
Zeer bedreigende luilakken. Eenrichtingsverkeer voor auto's in de
binnenstadstraatjes is ook een lachertje, als het niet zo levensgevaarlijk
zou zijn. Hoe vaak auto's tegen de rijrichting in rijden... en dan trekken
ze expres flink op om een eventuele tegenligger voor het eind van de straat
voor te zijn. Dagelijks zie ik dat, maar nog nooit zag ik zo'n auto een
bekeuring krijgen.
Een enkele overheidsdienaar laat zich wel opvallend fotograferen als
fietser, modern, sportief, maar de meesten willen toch hun dikke dienstauto
niet uit, blijkt. Al komen er fiscale voordeeltjes voor fietsers, worden er
mooie fietspaden aangelegd, het grote voortrekken van de auto gaat stug
door. Tilburg en Eindhoven hebben de fiets al verbannen uit de binnenstad,
en ook de bus, maar geven auto's juist voorrang. Nijmegen gaat dat nu ook
doen. Voor auto's wordt altijd wel iets extra's bedacht, die moeten eeuwig
door kunnen stromen. Moeten gemeenten niet juist dolblij zijn met iedereen
die fietst? Als fietser neem je geweldige risico's door aan het verkeer deel
te nemen, waar het recht van de sterkste nog steeds zo gekoesterd wordt. Met
als enige, zwakke troost dat je toch ethisch superieur bent. Geen lawaai en
geen uitlaatgassen produceert, bijna geen ruimte inneemt, en dat de kans je
schuldig te maken aan dood of verminking van een medeweggebruiker tenminste
minimaal is.