Column Trouw 19 oktober 2000

  
Hoe schop je het ver in de wereld, hoe klim je snel in aanzien, hoe word je rijk? 
Doorleren kindje, diploma's halen, zorgen voor een smetteloos curriculum. En 
vergeet je uiterlijk niet, je nette pak, witte tanden, kek geknipte haren. 
We doen ons best. Zie de treinen, 's morgens tussen zeven en negen uur, en de 
files. Daar zitten we, gedoucht en geschoren, op weg naar produktieve dag 
nummer zoveel. En toch wordt het met de meesten van ons niet méér dan een 
gemiddelde baan bij een gemiddeld bedrijf, dat we trouw een deel van ons leven 
geven, dagelijks vanuit ons knusse maar gemiddelde rijtjeshuis. Wat doen we 
verkeerd? Niets waarschijnlijk. Misschien zijn we gewoon voorgelogen. Of te dom. 
Of juist niet dom genoeg. Keer op keer blijkt dat domheid de sleutel is tot het grote 
succes. Helaas is domheid aangeboren. Gemeen eigenlijk, want dat betekent dat 
het sprookje van de gelijke kansen niet bestaat. 
Zoals iedereen weet is hoogbegaafdheid ook aangeboren. En niet leuk. Ondanks 
de vele droevige interviews met ouders van hoogbegaafden, waaruit blijkt dat 
superintelligent zijn het leven tot een lijdensweg maakt, blijven de meesten stiekem 
hopen dat hun kindje een super-IQ zal hebben, met tienen door het gymnasium 
vliegt en professor wordt. Waarom eigenlijk? Als een kind dom is, heeft het later 
immers meer kans op succes? 
Bovendien is domheid gul uitgedeeld. De hoogbegaafde is eenzaam, de dommen 
zijn genoegelijk met velen.
Hoe weet je of je dom bent? Dat is wel een probleem. Dat weet je namelijk niet. 
Een kenmerk van de domme mens is dat hij niet begrijpt dat hij dom is. Hij ziet wel 
dat anderen intelligenter zijn, maar kan dat niet anders bevatten dan dat die 
anderen meer toevalt, dat zij anders praten, zich anders gedragen. En hij weet niet 
waarom. Alleen dat het niet spoort met wat hij zelf kan. De mens die dom en 
bescheiden is, werkt zich vervolgens braaf en onopvallend door het leven. 
De domkop die echter begiftigd is met de juist neventalenten zal die verschillen 
willen beslechten, overwinnen, ja wegrammen, om zo succesvol te worden. 
Domheid + geldingsdrang is een waanzinnig mooie combinatie. Daarbij een 
agressieve inborst doet helemaal wonderen. Dan sla je mensen die intelligenter 
zijn, die bedreigend zijn omdat ze meer weten en kunnen gewoon dood. Desi 
Bouterse is het voorbeeld van iemand die zo met drie gram hersens voor het geluk 
geboren werd. De functie van sergeant was geestelijk voor hem te hoog gegrepen, 
maar door zijn perfecte mix van domheid, geldingsdrang en agressie verwierf hij 
macht. En tegen zulke macht kan niemand op. Dat is de top. Iemand die dat 
bereikt moet wel intens gelukkig zijn.
Toch geldt niet: hoe dommer hoe succesvoller. Het draait om het bezit van het 
juiste niveau van domheid. Over de heer Spic, of wel de topcrimineel, dinsdag met 
veel bombarie begraven, werd gezegd dat hij dè grote leider was in de wereld van 
de misdaad, en nooit door de wet gepakt. Hij was een fractie dommer dan 
Bouterse. Hij liet zich vermoorden. 
Gelukkig is domheid alom bloeiende en onuitroeibaar. Al zijn niet voor iedereen 
zonder hersens zulke schitterende, bevredigende solocarrières weggelegd. Maar 
samen is nog zoveel mogelijk. Ook domheid + agressie + massa = macht. Gans 
het raderwerk staat immers stil als uw machtige arm dat wil. De voorbeelden 
hopen zich weer op op de voorpagina's. Wereldwijd blijven de domme massa's 
zich roeren, blij en sterk demonstrerend achter wapens of stenenregens. En hier! 
Domme massa's Marokkanen die antisemitische leuzen schreeuwen. Domme 
massa's voetbalsupporters die hetzelfde doen. Domme massa's agenten die dat 
toelaten. Heerlijk samen dom en blij en machtig. Ik bid of ik in mijn volgende leven 
ook dom mag worden. Ik wil ook wel eens gelukkig zijn.